In een eerder interview in De Zondag daagt Paul Magnette, PS-voorzitter, Vlaams-nationalisten uit om een referendum over Vlaamse onafhankelijkheid te organiseren. Vlaams Belang-Kamerfractievoorzitter Barbara Pas kaatst die bal nu terug in Doorbraak. “Het is een weinig subtiele, populistische valstrik, waar Vlaanderen niet moet intrappen. België zelf verbiedt dit immers” en Vlaams-nationalisten zouden zo in een Catalaans scenario duikelen.
Het Vlaams Belang is voor bindende referenda. Volgens Pas’ partij is dat hét recept voor méér democratie. Maar de Belgische rechtsorde denkt daar anders over: referenda zijn uitdrukkelijk verboden in de Belgische Grondwet. Vlaams-nationalisten moeten daarom voorzichtig zijn om hun autonomiestreven hieraan te koppelen, waarschuwt Pas. Dit om een Catalaans scenario te voorkomen. In 2017 organiseerden de Catalanen immers een onwettig referendum waarna de afscheiding van de Spaanse regio mislukte.
Pas wil referendum over onafhankelijkheid, maar na het verwijderen van de ‘valstrikken uit de Grondwet’
“Lange tijd verhinderde de Belgische grondwet eenvoudigweg dat er in dit land [bindende] referenda kunnen worden gehouden, en dat is nog steeds het geval”, zo start Pas haar opiniestuk in Doorbraak. “Om te vermijden dat Vlaanderen het ooit in zijn gedacht zou halen om daar toch een volksraadpleging over te houden, heeft de Belgische Grondwetgever op dat vlak ook helemaal op zeker gespeeld. Tegelijk met artikel 39bis heeft hij [in 2014] artikel 142 van de Grondwet, dat handelt over het Grondwettelijk Hof, aangevuld. Dat Hof krijgt daarmee de opdracht om uitspraak te doen over elke volksraadpleging die de gewesten eventueel zouden organiseren, ‘voorafgaandelijk aan de organisatie ervan’.”
“Het gaat hier dus om een preventief toezicht, voorafgaandelijk aan de volksraadpleging zelf”, zo gaat Pas verder. “Is dit Hof van oordeel dat het voorwerp van de op touw gezette volksraadpleging niet tot de bevoegdheid van het initiatiefnemende gewest behoort, dan vernietigt het doodeenvoudig het initiatief. Exit daarmee de volksraadpleging, nog voor ze de kans heeft gekregen om gehouden te worden.”
Pas wil daarom wél een referendum over Vlaamse onafhankelijkheid, maar niét vooraleer artikelen 39bis en 142 van de Grondwet herzien worden. “We zouden wel gek zijn ons politiek streven in handen van een strategie te leggen waarvan we op voorhand met 100 procent zekerheid weten dat ze juridisch gedoemd is om te mislukken”, besluit Pas. Maar indien de wijziging dus doorgevoerd wordt, “zullen [we] de handschoen van een referendum over Vlaamse onafhankelijkheid graag opnemen. Laat ons het debat dan maar voeren, we hebben de argumenten aan onze kant. Het zal het draagvlak voor Vlaamse onafhankelijkheid alleen maar ten goede komen.”
Het volledige opiniestuk van Pas is te lezen op Doorbraak.
